اهداف تحقیق

“

“

“

و به طور کلی از هر چه فاصله بگیریم از خانواده نمی توانیم فاصله بگیریم چون که بدون وجود خانواده در هر شکل و صورتی که باشد مفهوم زندگی و حیاتی انسانی مصداقی نخواهد داشت.

 

در جامعه امروز به دلایل متعددی چون گذر از سنت  به مدر نیته، تغییر نظام خانواده ها و فشارهای شغلی و اجتماعی و همچنین پیدا شدن نقش های جدید مثل نقش اشتغال به نقش های سنتی زنان و با توجه به اهمیت ویژه و جایگاه والایی که نقش های سنتی همچون همسری و مادری زنان در نظر همسرانشان در فرهنگ ایرانی داراست. مشکلات و تعارض های خانوادگی و زناشویی افزایش چشمگیری یافته اند و شواهد فراوانی گویای آن هستند که زوج ها در جامعه امروزی برای برقراری و حفظ روابط صمیمی و دوستانه به مشکلات شدید و فراگیری دچارند.

رضایت زناشویی و سازگاری زناشویی از عوامل بسیار مهم در زندگی است، در صورت وجود آن در زندگی و خانواده، باعث می‌شود زوجین آرامش را در زندگی ببینند و با آرامش و رضایت آنها، فرزندان نیز در خانواده به خوبی تربیت می‌شوند و آثار آن را در جامعه از خود نشان خواهندداد؛ نبود رضایت زناشویی باعث مشكلات و اختلافات زیادی در بسیاری از زمینه‌ها می‌شود، حتی در پاره‌ای موارد زوجین را تا پای میز طلاق هم می‌كشاند كه عواقب بسیار بد و وخیم آن بر كسی پوشیده نیست.

 

امیدواریم پژوهش حاضر به روشن سازی عوامل موثر بر سازگاری زناشویی کمک کرده ورتوی نو به این عرصه از روابط انسانی بیفکند.

 

 

 

  

خرید متن کامل این پایان نامه در سایت nefo.ir

 

 

2-1 بیان مسأله

 

خانواده نظامی اجتماعی و طبیعی است که ویژگی های خاص خود را دارد پس از ازدواج هر یک از همسران انتظار دارند خانواده جدید همان شکلی را پیدا کند که برای او مطلوب و آشناست هر کدام  می کوشند واحد زن و شوهری را در راستای مطلوب و پذیرفته خود سازمان دهد و دیگری را برای هم سازی با خود تحت فشار گذارد (مینوچین، 1380). سازگاری زناشویی وضعیتی است که در آن زن و شوهر در بیشتر مواقع احساس ناشی از خوشبختی و رضایت از همدیگر دارند (سین ها و ماکرجک، به نقل از احمدی، 1382). معمولا رفتارهای فردی موجب شکل گیری قواعد مراودات در بین زوجین می شود بنابراین پذیرش سلیقه ها و رفتار همسر و یا به عبارتی دیگر ، بروز رفتارهای مقبول از سوی همسر می تواند روابط دوتایی را شکل دهد و زمینه را برای برقراری تفاهم در بین زوجین ایجاد کند و در واقع می توان گفت رضایت زناشویی یک ارزیابی کلی از وضع فعلی ارتباط ارائه می دهد (احمدی، 1382).

 

پدید آمدن  اختلاف و تعارض بین زن و شوهر طبیعی است و به دلیل ماهیت کنش ورزی  همسران گاه پیش می آید که اختلاف دیدگاه روی دهد یا نیاز ها بر آورده نشود و در نتیجه همسران نسبت به یکدیگر احساس خشم ناامیدی و ناخشنودی می کنند. بعضی از موضوع های شناخته شده ای که می تواند پدید آورنده اختلاف های زناشویی باشد چنین است پول، روابط جنسی، روابط خویشاوندی، دوستان، فرزندان، خیانت جنسی، مشکلات عاطفی، مشکلات مالی، مشکلات ارتباطی(گفت و شنود)، درگیری های کاری و مانند این ها (ثنایی و ذاکر، 1378) اختلافات زناشویی می توانند نتایج زیان باری را به همراه داشته باشند و همانطور که مازلو در سلسله مراتب نیاز ها بیان می کند که ارضای نیازهای بالاتر مستلزم ارضا نمودن نیازهای پایین تر است، زوجین نیز با وجود تعارضات و به دلیل برآورده نشدن نیاز آنها به عشق و محبت و احترام ممکن است نتوانند به خود شکوفایی دست یابند.

 

از نظر بسیاری از اندیشمندان در حوزه های اجتماعی و روانشناختی، عواملی همچون تناسب اعتقادی و مذهبی، تناسب فرهنگی، حسن خلق، تناسب ظاهری، تناسب سنی، تناسب هوشی، تناسب خانوادگی، سلامت جسمانی، سلامت روانی و عقلی بر سازگاری و رضایت زناشویی موثرند. علاوه بر عوامل یاد شده، متغیرهای متعدد دیگری نیز بر رضایت و سازگاری زناشویی تأثیر می گذرند که می توان آنها را به عواما اجتماعی، فرهنگی، خانوادگی، و فردی تقسیم نمود. در حیطه علم روانشناسی عوامل فردی اهمیت بیشتری دارند و از این جهات ما تنها به عوامل فردی و در این پژوهش از میان عوامل متعدد فردی ما به عامل مهم سلامت روانی خواهیم پرداخت.

 

با توجه به این که اختلالهای روانی آثار عمیق دارند و این اختلالها امور روزانه را مشکل و گاهی اوقات غیرممکن می سازد و بنیان روابط فرد با خانواده، دوستان و همکاران را تخریب می کند، حتی اگر فرد مبتلا به چنین اختلالی بتواند ظاهری فریبنده و عادی به دیگران نشان دهد، اضطراب، افسردگی یا تنهایی طاقت فرسایی را تحمل می کند. داشتن اضطراب مزمن نه تنها لذت بردن از زندگی را غیرممکن می کند بلکه این احساسات مانع از این می شوند که فرد با تمام ظرفیت عمل کند (ژاندا، به نقل از احمدی، 1382).

 

از این جهت مشکلات روانی تأثیرات عمیقی بر روابط بین فردی، خانوادگی و اجتماعی افراد دارند و در صورت کژکاری و نقص در عملکردها روانی، حوزه های یاد شده دچار مشکل خواهند شد. بدین لحاظ به نظر می رسد سلامت روانی نقش عمده ای در سلامت عملکرد فرد نقش های اجتماعی و خانوادگی داشته باشد.

 

با این فرض در این پژوهش بر آن شده ایم که رابطۀ سلامت روانی را با سازگاری زناشویی که دو وجه بسیار مهم از زندگی انسان ها می باشند را مورد مطالعه و بررسی قرار دهیم.

 

3-1 اهمیت و ضرورت پژوهش

 

زندگی انسان از مراحل و چرخه های متفاوتی تشكیل شده است كه یكی از پیچیده ترین و دشوارترین مراحل آن «ازدواج» و تشكیل خانواده است. ازدواج رابطه ای انسانی، پیچیده، ظریف و پویاست كه از ویژگی های خاصی برخوردار می باشد. توجه به كانون خانواده، محیط سالم و سازنده، روابط گرم و تعاملات میان فردی صمیمی كه می توانند موجب رشد و پیشرفت افراد گردند، از جمله اهداف و نیازهای ازدواج محسوب می شوند.

 

شواهد فراوانی گویای آن هستند كه زوج ها در جامعه امروزی، برای برقراری ارتباط و حفظ روابط صمیمانه و دوستانه، با مشكلات فراوانی مواجهند. در حقیقت، معضل «پریشانی زناشویی» بیش از هر طبقه تشخیصی روان پزشكی دیگر، دلیل مراجعه به مراكز بهداشت روانی است (بورنشتین، 1986).

 

ناسازگاری پس از ازدواج نه تنها بر كنش های روانی ـ اجتماعی زن و شوهر، بلكه بر رشد و تحوّل كودكان و نوجوانان آن خانواده نیز آثار سوئی بر جای می گذارد، به گونه ای كه 39 درصد نوجوانان بزه كار «كانون اصلاح و تربیت ایران» متعلّق به خانواده های از هم گسیخته بوده اند  (نوابی نژاد، 1374).

 

برخی از پژوهشگران سابقه از هم پاشیدگی و ناسازگاری زناشویی والدین را در سازگاری زناشویی فرزندان آن ها مؤثر دانسته اند (میرخشتی، 1375).

 

افزایش روز افزون طلاق در دنیای کنونی هر چند در مقیاسی بسیار کمتر متاسفانه جامعه فعلی ما را نیز در بر گرفته است و نارضایتی زن و شوهر از یکدیگر و نیز از هم گسیختگی کانون های گرم بسیاری از خانواده ها و تاثیرات سوء این جدایی بر افراد خانواده نیاز به رسیدگی و رفع این مشکل را مطرح ساخته است.

 

4-1 اهداف پژوهش

 

1-4-1 هدف اصلی پژوهش

بررسی عوامل موثر بر شكل گیری هویت اجتماعی دانش آموزان متوسطه شهر نیشابور در سال تحصیلی

86 ـ 85

 

 

 

1ـ3 بیان مسأله

 

در طی مطالعات مقدماتی و مصاحبه های اكتشافی با مسئولین آموزش و پرورش، اولیا ، مربیان، دبیران و دانش آموزان، نتایج بدست آمده نشان داد که ، برخی از دانش آموزان ارتباط چندانی با خانواده هایشان نداشتند ، نسبت به انجام فرایض دینی توجه جدی از خودشان نشان نمی دادند و برخی به آئین مسیحیت گرایش داشتند ، به آداب و رسوم ملی اهمیت نمی دادند و حتی زندگی در كشورهای دیگر را ترجیح می دادند  كه اینها خود نشان از ضعف هویت خانوادگی، دینی و ملی آنان بود . انجام برخی از حركات و نوع آرایشها در هر دو جنس مسئله هویت جنسی آنان را هم خدشه دار نموده است. عدم رضایت از خود، خانواده‌، كشور، دین و … باعث سست شدن هویت اجتماعی برخی از دانش آموزان شده است که نتایج این ضعف هویتی عبارتند از: بی انگیزگی نسبت به مسائل آموزشی، گستردگی ناهنجاری های اخلاقی، بی نظمی و بی انضباطی، نگرانی ، نا امیدی و…. حال برای محقق این سئوالات و یافتن جوابی برای اینها مطرح است :

 

1ـ چه عواملی بر شكل گیری هویت اجتماعی دانش آموزان مؤثر است؟

 

2ـ آیا میزان رضایت از خود بر هویت اجتماعی دانش آموزان تأثیر دارد؟

 

3ـ آیا پایگاه اقتصادی ـ اجتماعی والدین  بر هویت اجتماعی دانش آموزان مؤثر است؟

 

4ـ آیا جنس دانش آموزان با هویت اجتماعی آنان رابطه دارد؟

 

5ـ آیا میزان درونی شدن ارزشها در دانش آموزان با هویت اجتماعی آنان  مرتبط است؟

 

6ـ آیا هماهنگی ارزش های گروهی بر هویت اجتماعی دانش آموزان تأثیر می گذارد؟

 

7ـ آیا مورد تأیید دیگران بودن با هویت اجتماعی دانش آموزان  ارتباطی دارد؟ 

خرید متن کامل این پایان نامه در سایت nefo.ir

 

 

1ـ4 اهمیت و ضرورت تحقیق

 

از آن جا كه بحران هویت از سالهای نوجوانی آغاز می شود و بخش عظیمی از دانش آموزان دبیرستانی، در این سنین قرار گرفته اند و با توجه به نگرانی هایی كه در زمینه علایق و گرایشات و رفتار های دانش آموزان مشاهده می شود و از آن جا كه بخش مهمی از وجود دانش آموزان را هویت آنان تشكیل می دهد و زندگی فردی و اجتماعی آنها نیز متأثر از این مسئله است ، آنان در جستجوی هویت می باشند و موقعیت مبهم دانش آموزان دبیرستانی،در فرهنگ و جامعه معاصر، این نتیجه را برای آنها در بر دارد كه فرصتی را به منظور آزمودن شیوه های مختلف زندگی به آنها می دهد، تا آنها تصمیم بگیرند كه چه الگو های رفتاری، ارزشی و نگرشی بهتر می تواند نیاز های آنها را تأمین نماید. در برخورد با دانش آموزان در كلاس های درسی یا مشاوره های فردی با دانش آموزان ، دریافتم که گرایش به آئین مسیحیت و زندگی در كشورهای دیگر را صرفاً به خاطر احساس آزادی بیشتر برای رفع نیاز هایشان ابراز می كنند. همچنین مصرف مشروبات الكلی، قلیان و سیگار، ارتباطات جنسی و … را صرفاً در راستای رفع نیاز هایشان ارزیابی می کردند و این مسئله هویت دینی، ملی و خانوادگی آنان را خدشه دار نموده است و بخش عظیمی از جمعیت انسانی كه باید در جهت آبادانی و حفظ آرمانها و ارزشهای كشور، آموزشهای لازم را ببینند  و در آینده به خدمت گرفته شوند، به نحو احسن و شایسته مورد استفاده قرار نمی گیرند.

 

در جهان امروز ((وضعیت و جایگاه هر کشوری با توجه به ساختار ، روند ، ماهیت و عملکرد دو عامل زیر مشخص می شود : 1- ماهیت ساختاری و عملکرد ارکان و عناصر اصلی و تشکیل دهنده ی نظام اجتماعی آن کشور 2- شرایط و موقیت منطقه و جهان در ارتباط با آن کشور . در ارتباط با عامل اول باید گفت که عناصر و ارکان اصلی جامعه ی ما به خاطر ناهمگونی ساختاری آنها ، زمینه های نامطلوبی را برای تحول ، توسعه و تکامل اجتماعی فراهم کرده است . این واقعیت  زمینه ی  مناسب را برای شکل گیری روابط اجتماعی عادلانه ، تقسیم کار اجتماعی عادلانه ، توزیع امکانات و امتیازات اجتماعی بر پایه ضوابط و قوانین مدون و انسانی فراهم ننموده است )) ( سیف اللهی ، 1381 : 167) بنابراین زمینه برای ظهور و بروز بحران های گوناگون در جامعه فراهم می باشد .

 

لذا ضرورت بررسی عوامل مؤثر بر شكل گیری هویت اجتماعی دانش آموزان به شدت احساس می شود كه در این تحقیق به آن پرداخته می شود.

 

5ـ1 اهداف تحقیق

 

اهداف تحقیق حاضر عبارتند از:

 

ـ شناسایی  عوامل موثر بر شكل گیری هویت اجتماعی دانش آموزان متوسطه شهر نیشابور

 

ـ بررسی میزان همبستگی عوامل موثر بر شکل گیری هویت اجتماعی از ابعاد : ملی ، دینی و خانوادگی

 

– یافتن و ارائه  راه حل برای بهبود هویت اجتماعی دانش آموزان متوسطه شهر نیشابور

 

6ـ1 محدوده زمانی و مكانی تحقیق

 

تحقیق حاضر در محدوده مكانی شهر نیشابور انجام شده است و از نظر زمانی ،  سال تحصیلی 86 ـ 85  را مد نظر دارد .

 

7ـ1 مروری بر مطالعات پیشین

 

در این قسمت مروری داریم بر تحقیقاتی كه در زمینه هویت اجتماعی در داخل و خارج ایران صورت گرفته اند.

 

1ـ7ـ1 تحقیقات انجام شده داخلی

 

ابزار تحقیق دو فرم پرسشنامه هویت شخصی و پرسشنامه عزت نفس كوپر اسمیت بود كه به آزمودنی ها داده شد تا با توجه به شرایط خود، آزمون ها را تكمیل نمایند. نتایج نشان داد كه میان توزیع آزمودنی های دختر و پسر از نظر اهمیت هویت جنسی با توجه به عزت نفس شان تفاوت وجوددارد.

 

میان توزیع آزمودنی های دختر و پسر از نظر توجه و عمل به ارزش های اخلاقی تفاوت وجود نداشت. دانش آموزان دختر و پسر با عزت نفس بالا و پایین از نظر هویت مذهبی تفاوت نداشتند و بین توزیع آزمودنی های دختر و پسر از نظر ایجاد ارتباط با همسالان و طرز دید نسبت به خود و عزت نفس آنها تفاوت وجود داشت .

 

الف) 52 درصد كل پاسخ گویان بیش از 60 درصد با تیپ ایده ال هویت ملی هماهنگی دارند. همچنین پایبندی نظری به مذهب و ملیت بیش از پایبندی عملی به آن هاست.

 

ب) پس از انجام تحلیل  رگرسیون و تحلیل مسیر داده ها، روشن شد كه حركت جوانان و اعضای خانواده هایشان در مراسم ملی مذهبی، گفتگو پیرامون مذهب و تأیید مستمر آن در خانواده، اهمیت دادن به نظرات خانواده و دوستان، مشورت با خانواده و تماشای برنامه های ایرانی تلویزیونی، بر هویت ملی مذهبی تأثیر مستقیم دارد . همچنین وضعیت اقتصادی جوانان، تماشای فیلم و سریال های خارجی تلویزیون و تماشای فیلم های سینمایی از طریق ویدئو و … بر هویت ملی و مذهبی تأثیر معكوس داشتند .

 

میزان مذهبی بودن والدین و دوستان، میزان دنیا گرایی و جنسیت مهمترین متغیر هایی بوده اند كه بصورت مستقیم بر هویت مذهبی تأثیر داشته اند. بقیه متغیر ها از جمله میزان رضایت مندی سیاسی، میزان جهانی شدن و وضعیت تأهل بصورت غیر مستقیم مؤثر بوده اند.

 

نتایج تحلیل چند متغیره و تحلیل مسیر نشان می دهد كه اثرات مستقیم بر هویت مذهبی در مجموع تعیین كننده تر از اثرات غیر مستقیم است و جوانان بیشترین تأثیر را از گروههای دوستی و والدین خود دریافت می كنند. میزان دنیا گرایی به صورت منفی بر متغیر وابسته تأثیر داشته است. یعنی هر چه میزان دنیا گرایی فرد بیشتر باشد، هویت مذهبی او ضعیف تر است. از طرف دیگر عامل جنسی نیز در این امر دخیل بوده یعنی زنان مذهبی تر از مردان بوده اند اما این متغیر اثر زیادی نداشته است.

 

تحقیقات داخلی دیگری در زمینه هویت اجتماعی انجام گردیده است كه از ذکر بعضی به دلیل مشابه بودن نتایج منصرف شدیم و برخی را هم به دلیل مرتبط نبودن با تحقیق حاضر نیاوردیم و در این جا به برخی از عناوین آنها اشاره می کنیم :

 

1ـ آلمال، 1375، عوامل موثر بر شكل گیری هویت فرهنگی دانش آموزان سال سوم دبیرستان منطقه 5 شهر تهران

 

2ـ سكینه طالبی، 1378، تحول هویت ملی دانش آموزان دختر دوره تحصیلی ابتدایی، راهنمایی و متوسطه شهر تهران.

 

3ـ طاهره كیذقان، 1380، بررسی عوامل مؤثر بر هویت اجتماعی زنان شهر شیراز.

 

4ـ جواد اسماعیلی، 1376، مقایسه بحران هویت در دانش آموزان تیز هوش و عادی پایه سوم راهنمایی و اول دبیرستان منطقه 12 تهران.

 

5ـ محمد رضا ارشد خرگردی، 1381، عوامل موثر بر بحران هویت در بین دانشجویان كارشناسی دانشگاه  تبریز.

 

6ـ عبد اللهی، 1375، بررسی هویت جمعی موجود در بین جمعیت شهری، روستایی و ایلی ایران.

 

7ـ محمدی روزبهانی، 1377، بررسی روابط نظام ارزشی و رشد اخلاقی با هویت یابی در دانشجویان دانشگاه شهید چمران اهواز.

169

 

6-1- مشخصات جغرافیایی بافت قدیم سبزوار 170

 

6-2- بررسی بافت قدیم، ویژگیها و مشخصات آن 175

 

6-2-1- تراكم و دانه بندی بافت قدیم.. 181

 

6-2-2- جمع بندی ویژگی‌های بافت قدیمی شهر سبزوار.. 182

 

6-3- آثار و بناهای باارزش تاریخی در بافت قدیم سبزوار 186

 

 

 

6-4- كاربری‌های موجود در بافت قدیم سبزوار 193

 

6-5- شبكه‌های ارتباطی 201

 

6-5-1- راه‌های درون منطقه‌ای.. 201

 

6-5-2- راه‌های درون شهری.. 201

 

6-5-3- بررسی وضعیت خیابانهای محصور كنندة بافت قدیم به لحاظ ساختار ارتباطی و شریانی آن.. 204

 

6-5-4- طبقه بندی معابر بافت قدیم از نظر سلسله مراتبی بر حسب نقش و عملكرد.. 205

 

6-5-5- گذرهای قدیمی بافت قدیم سبزوار.. 206

 

6-6- مسائل و مشكلات فیزیكی ـ كالبدی بافت قدیم سبزوار 210

 

6-6-1-مشكلات مربوط به شبكة معابر بافت.. 210

 

6-6-2-كمبود عناصر خدماتی، تأسیساتی و تسهیلات شهری و زیر بنایی   212

 

6-6-3- فرسودگی و فشرده بودن بناهای موجود در بافت قدیمی   215

 

6-6-3-1- خصوصیات كالبدی مساكن بافت قدیم سبزوار.. 217

 

6-6-3-1-1- كیفیت ابنیه.. 217

 

6-6-3-1-2- عمر ساختمان.. 218

 

6-6-3-1-3- نوع مصالح ساختمانی.. 218

 

6-6-3-1-4- تعداد طبقات.. 218

 

6-6-3-1-5- نحوة تصرف مسكن.. 219

 

6-6-3-1-6- مساحت زیر بنا و تعداد اتاقهای واحدهای مسكونی موجود در بافت قدیم.. 220

 

6-6-4- تعارض بخشهای بافت قدیم با ساختار كلی شهر.. 220

 

6-6-5- تراكم و تمركز فعالیت‌ها.. 220

 

6-6-6- كاهش ارزشهای محله‌ای و سكونتی.. 221

 

 

 

6-6-7- انحطاط كیفیت فرهنگی و بصری.. 221

 

6-7- امكانات فیزیكی ـ كالبدی بافت قدیم سبزوار 222

 

6-7-1- فرسودگی و وجود سطوح مخروبه در بافت.. 222

 

6-7-2- امكانات شبكة حمل و نقل.. 222

 

6-7-3- امكانات، تاسیسات و تجهیزات زیرساختی.. 223

 

6-8- اهداف بهسازی بافت قدیم ناشی از مسائل، مشكلات و پتانسیل‌های موجود 223

 

 

 

فصل هفتم : آزمون فرضیات و نتایج 229

 

7-1- بررسی فرضیه‌ها 230

 

7-1-1- فرضیه اول.. 230

 

7-1-2- فرضیه دوم.. 235

 

7-1-3- فرضیه سوم.. 241

 

7-1-4- فرضیه چهارم.. 248

 

1-3-5-بافت قدیم، عامل تبادل فرهنگ.. 252

 

2-3-5-طراحی شهری : تجلی و تبلور فرهنگی.. 253

 

 

 

فصل هشتم : ارائه راهكارها و پیشنهادات 258

 

ارائه راهكارها و پیشنهادات 259

 

منابع و مأخذ 264

 

منابع انگلیسی : 272

 

منابع الكترونیكی : 273

 

 

 

 

 

فهرست جداول

 

 

 

 

 

جدول (4-1 ) بخش ها، مراكز و دهستانهای شهرستان سبزوار 91

 

جدول (4-2) : جمعیت و مشخصات آن در شهرستان سبزوار (85-1345) 113

 

جدول ( 4-3 ) تحولات تراكم نسبی جمعیت شهرستان سبزوار طی دهة 1385-1375 114

 

جدول ( 4-4 ) مشخصات نواحی شهری سبزوار بر حسب تقسیمات شش گانه سال 1373 116

 

35 تا 85 119

 

جدول ( 4-6 ) توزیع و تركیب سنی و جنسی جمعیت سبزوار به تفكیك مرد و زن در سال 1385 121

 

جدول (4-7) نسبت جنسی جمعیت شهر سبزوار طی سالهای35 تا 85 122

 

جدول (4-8 ) حجم و جمعیت غیربومی در شهر سبزوار 123

 

جدول ( 4-9) جمعیت 6 ساله و بیشتر بر حسب جنس، سن، وضع سكونت به تفكیك استان و شهرستان در سال 1385 126

 

جدول ( 4-10  ) درصد گروههای سنی عمده در بافت قدیم شهر سبزوار در سالهای 65 و 75 129

 

65 و 75 130

 

جدول ( 4-12 ) منشأ استانی مهاجران وارد شده به بافت قدیم سبزوار در سال 1382 131

 

جدول ( 4-13 ) توزیع فضایی جمعیت در بافت قدیم در سالهای 65 و 75 و 85 134

 

جدول (4-14) مقایسه درصد باسوادی شهر سبزوار و بافت قدیم سال 65 و 75 و 85. 138

 

 

 

جدول (4-15) درصد باسوادی در قطعات (محلات) بافت قدیم سبزوار در سالهای 65 و 75. 139

 

سال 1375 144

 

در سال 1375 145

 

سالهای 65 و 75 146

 

سالهای 65 و 75 148

 

جدول (6-1) توزیع كاربری‌ها در بافت قدیم سبزوار 198

 

جدول(6-2) نتایج حاصل از نمونه‌گیری‌های پرسشنامة الف در خصوص مشكلات ناشی از ضعف دسترسی‌ها در بافت قدیم سبزوار 211

 

جدول (6-3) نتایج حاصل از نمونه‌گیری‌های پرسشنامة ج در خصوص مشكلات زیست محیطی بافت قدیم سبزوار 214

 

جدول ( 6-4 ) طبقه بندی بناهای مسكونی موجود در بافت قدیم سبزوار بر اساس كیفیت 217

 

جدول ( 6-5) تعداد طبقات واحدهای مسكونی بافت قدیم سبزوار 219

 

جدول(6-6) محدودیت‌ها و امكانات فیزیكی ـ كالبدی بافت قدیم سبزوار 227

 

جدول (7-1) نتایج حاصل از نمونه‌گیری‌های پرسشنامة الف در خصوص پیشنهادات ساكنین بافت قدیم جهت بهبود وضعیت دسترسی به خارج از بافت 232

 

 

 

 

 

 

 

جدول(7-2) نتایج حاصل از نمونه‌گیری‌های پرسشنامة ب در خصوص مشكلات و محدودیت‌های مربوط به عناصر خدماتی در داخل بافت قدیم 237

 

جدول (7-3) نتایج حاصل از نمونه‌گیری‌های پرسشنامة ب در خصوص پیشنهادات ساكنین بافت قدیم جهت بهره‌مندی بهتر از عناصر خدماتی موجود 239

 

جدول (7-4) نتایج حاصل از نمونه‌گیری‌های پرسشنامة ج در خصوص مشكلات ناشی از كیفیت و نوع معماری واحدهای مسكونی موجود در بافت قدیم 242

 

جدول (7-5) نتایج حاصل از نمونه‌گیری‌های پرسشنامة ج در خصوص مهمترین دلایل نوسازی سكونت‌گاههای قدیمی موجود در بافت قدیم از دیدگاه ساكنین بافت 244

 

جدول(7-6) نتایج حاصل از نمونه‌گیری‌های پرسشنامة ج در خصوص مشكلات ناشی از فشردگی مساكن موجود در بافت قدیم 246

 

جدول(7-7) نتایج حاصل از نمونه‌گیری‌های پرسشنامه ج در خصوص پیشنهادات ساكنین بافت جهت حفظ و احیای بافت قدیم سبزوار 257

 

فهرست نمودارها

 

 

 

 

 

نمودار (4-1) منحنی آمبروترمیك شهرستان سبزوار (2003-1954) 107

 

نمودار (4-2) بیوكلیماتیك اولگی شهر سبزوار- دوره زمانی (2003-1954) 109

 

نمودار (4-3) هرم سنی جمعیت شهر سبزوار -1385 120

 

نمودار (6-1) توزیع كاربری‌ها در بافت قدیم سبزوار 199

 

نمودار (6-2) : مشكلات ناشی از ضعف دسترسی‌ها در بافت قدیم سبزوار 211

 

نمودار (6-3) : مشكلات زیست محیطی بافت قدیم سبزوار 215

 

نمودار (7-1) وضعیت دستیابی به شبكه معابر بافت قدیم در مقایسه با بافت جدید 230

 

نمودار (7-2) وضعیت دسترسی به شبكه ارتباطی بافت قدیم در مقایسه با بافت جدید 231

 

نمودار (7-3) پیشنهادات ساكنین بافت قدیم جهت بهبود وضعیت دسترسی به خارج از بافت 232

 

نمودار (7-4) میزان علاقمندی ساكنین بافت جهت سكونت در بافت قدیم با توجه به سئوالات پرسشنامه (الف) 234

 

نمودار (7-5) مشكلات و محدودیت‌های مربوط به عناصر خدماتی در داخل بافت قدیم 237

 

نمودار (7-6) پیشنهادات ساكنین بافت قدیم جهت بهره مندی بهتر از عناصر خدماتی موجود 239

 

نمودار (7-7) میزان علاقمندی ساكنین بافت جهت سكونت در بافت قدیم با توجه به سئوالات پرسشنامه (ب) 240

 

بافت قدیم 242

 

نمودار (7-9) مهمترین دلایل نوسازی سكونت گاه قدیمی موجود در بافت قدیم ساكنین بافت 244

 

 

 

نمودار (7-10) : مشكلات ناشی از فشردگی مساكن موجود در بافت قدیم 246

 

نمودار (7-11) میزان علاقمندی ساكنین بافت جهت سكونت در بافت قدیم با توجه به سئوالات پرسشنامه (ج) 247

 

نمودار (7-12) پیشنهادات ساكنین بافت جهت حفظ و احیای بافت قدیم سبزوار 257

 

فهرست نقشه‌ها

 

 

 

 

 

نقشة (4-1) تقسیمات سیاسی استان خراسان رضوی به تفكیك شهرستان، بخش و دهستان………………………………… 92

 

نقشة (4-2) بخش‌ها، مراكز و دهستانهای شهرستان سبزوار  93

 

نقشة (4-3) سازمان فضایی شهرستان سبزوار……… 94

 

نقشة (4-4) منطقه‌بندی كالبدی شهر سبزوار…….. 118 

خرید متن کامل این پایان نامه در سایت nefo.ir

 

 

نقشة (4-5) تراكم خالص مسكونی در بافت قدیم سبزوار به تفكیك قطعات(1375)…………………………….. 136

 

نقشة (4-6) تراكم ناخالص شهری در بافت قدیم سبزوار به تفكیك قطعات(1375)…………………………….. 137

 

نقشة (5-1) مراحل توسعه فیزیكی شهر سبزوار…… 161

 

نقشة (6-1) موقعیت بافت قدیم شهر سبزوار…….. 172

 

نقشة( 6-2) قطعه بندی بافت قدیم سبزوار(براساس محلات)  173

 

تصویر(6-1) عكس هوایی بافت قدیم سبزوار سال 1358 174

 

نقشة (6-3) محله‌بندی بافت قدیم سبزوار………. 185

 

نقشة (6-4) موقعیت عناصر و فضاهای تاریخی در بافت قدیم سبزوار  192

 

نقشة (6-5) كاربری‌های موجود در بافت قدیم سبزوار 200

 

نقشة (6-6) محورهای ارتباطی شهر سبزوار با شهرستان‌های اطراف    203

 

نقشة (6-7) سلسله مراتب راههای ارتباطی در بافت قدیم سبزوار    209

 

پیشگفتار

 

 

 

ایران با تاریخ بلند شهر نشینی دارای كهن شهرها و سكونت‌گاههای باستانی متعدد و متنوع در زیست بوم‌های گوناگون سرزمینی است. چشم اندازی گذرا بر سیمای شهرنشینی ایران بافت‌های قدیمی پرارزشی را به نمایش می‌گذارد كه میراث‌های فرهنگی این جامعه كهن در آنها نهفته است اما در چند دهه اخیر بافت‌های مزبور تحرك و نشاط گذشته خود را از دست داده و در آستانه ویرانی و تخریب قرار گرفته و محیطی نامناسب و بسیار كم رونق را برای زندگی ساكنین خود به وجود آورده است ولی با وجود همة این مسائل در ارزش وجودی آنها جای هیچ گونه شك و تردیدی نیست و تصور ما بر این است كه پژوهش و مطالعات بنیادی و شناخت جغرافیایی از این بافتهای شهری نخستین گامی است كه برای هر گونه حركت عمرانی با هدف بهسازی و باز زنده‌سازی آنها ضرورت كامل دارد.

 

فصل اول شامل طرح تحقیق می‌باشد. در این فصل با طرح مسأله، ضرورت و اهمیت آن و با توجه به اهداف آن فرضیات تحقیق مشخص گردیده است و با توجه به محدوده مورد مطالعه جامعه آماری و حجم نمونه، روش تحقیق و چگونگی تجزیه و تحلیل اطلاعات مشخص شده است.

 

در فصل دوم چهارچوب نظریه تحقیق اعم از نظریه‌ها و راهبردهای ارائه شده در رابطه با بهسازی بافت قدیم تبیین گردیده است بررسی دیدگاههای نظری در این رابطه و آشنایی با چگونگی برخورد با بافتهای قدیمی در كشورهای مختلف جهت استفاده در تجزیه و تحلیل و ارائه راهكارهای پیشنهادی می‌باشد.

 

در فصل سوم به بررسی سیاست‌ها و قوانین مداخله در بافت قدیم و بهسازی و نوسازی آن در شهرهای ایران در مقاطع زمانی مختلف پرداخته شده است.

 

در فصل چهارم به بررسی ویژگیهای طبیعی، جمعیتی و اقتصادی سبزوار با تأكید بر بافت قدیم پرداخته شده است.

در فصل پنجم به بررسی جغرافیایی شهری و شهرشناسی سبزوار و روند توسعة فیزیكی شهر از آغاز تا اوایل قرن حاضر پرداخته شده است زیرا بهسازی بافت قدیم باید با توجه به پیشینه تاریخی و سیر و روند شكل گیری و تحول بافت شهر در ادوار مختلف تاریخی صورت بگیرد.

 

در فصل ششم به شناخت دقیق بافت قدیم سبزوار، ویژگیها، مشخصات شبكه معابر، نحوه توزیع كاربری‌ها در بافت قدیم، خصوصیات كالبدی مساكن ، محدودیت‌ها و امكانات فیزیكی ـ كالبدی بافت قدیم و اهداف برنامه‌های بهسازی بافت پرداخته شده است

 

و سرانجام در فصل هفتم با استفاده از نتایج پرسشنامه‌ها به بررسی آزمون فرضیات و نتایج پرداخته شده است.

 

و سرانجام در فصل هشتم به ارائه راهكارها و پیشنهادات پرداخته شده است.

 

فصل اول :

 

 

 

طرح تحقیق

 

 
1-1- بیان مسئله و تشریح ابعاد آن

 

 

 

 

 

بافت‌های فرسوده و ناكارآمد شهری بخش قابل توجهی از سطح شهرهای كشور را تشكیل می‌دهد این بافتها از یك سو از طیف گسترده مشكلات كالبدی، عملكردی، ترافیكی و زیست محیطی رنج می‌برند و از سوی دیگر مهمترین پتانسیل شهرها برای استفاده از زمین جهت اسكان جمعیت، تامین فضاهای باز خدماتی و نیز بهبود زیست محیطی محسوب می‌شوند. ضمناً مشكلات كالبدی كه بافت‌های قدیمی با آن روبرو هستند فرسودگی شدید بناها، مشكلات مربوط به شبكه معابر نامنظم و ناكافی در بافت، تراكم و پیوستگی اجزاء بافت، مسائل و مشكلات مربوط به تیپ و نوع بناهای مسكونی، مسائل ناشی از مصالح به كار رفته و نحوه مرمت بناها و كمبود خدمات و تأسیسات و تسهیلات شهری و زیربنایی و … هستند كه بافت قدیمی شهرها را در پاسخگویی به نیازهای امروزی زندگی دچار نارسایی‌های كرده است (شماعی و پوراحمد، 1384، ص 123).

 

در اینكه شهر پدیده‌ای تاریخی است تردیدی وجود ندارد. چنین پدیده‌ای نمی تواند از پیشینه خود بگسلد از این رو در رشد و توسعه فضایی، كالبدی توجه به ویژگیهای بومی ضروری است. بخش چشمگیری از تاریخ و فرهنگ شهر در كالبد آن تجلی می‌یابد كه نشان دهنده
ارزشها، باورها، اعتقادات، هنرها، توان فنی و ساختار اجتماعی – اقتصادی و سیاسی و … نسل‌های گذشته است (همان منبع : ص 37).

 

بافتهای تاریخی علاوه بر اینكه واجد ارزشهای زیبایی شناختی و هویت بخشی شهرهای ما هستند هنوز در بسیاری از شهرها محل سكونت و معیشت میلیونها نفر از شهروندان به شمار
می‌روند (كلانتری و حاتمی نژاد، 1385 : ص 139).